|
|
Otomotiv Sektörü için Kalite Yönetim Sistemi (ISO/TS 16949:2002) nedir? -------------------------------------------------------------------------------- Otomotiv üreticileri ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemini kabul ettikleri halde bu standardı çok genel bulmuş ve kendi sektörlerinin ihtiyaçlarına göre detaylandırarak yeni standartlar / Teknik Spesifikasyonlar geliştirmişlerdir. QS 9000, ISO 9000 Kalite Yönetim Sisteminin otomotiv sektörü için özel bir uyarlaması olup Chrysler, Ford Motor ve General Motor şirketleri tarafından sektör gereksinimleri göz önüne alınarak geliştirilmiş bir standartdır. ISO / TS 16949 ise teknik spesifikasyon olup otomotiv sektörü için var olan kalite sistem gerekliliklerinin evrensel bazda ele alınıp muhtelif belgelendirme tetkiklerinin önüne geçilmesi için oluşturulmuştur. Test raporlarının geçerliliği ve kullanımı büyük ölçüde testi yapan IATF (International Automotive Task Force) tarafından geliştirilen TS 16949 Otomotiv üretimi sanayi ve yan sanayisinde yer firmaların uyması gereken teknik gereklilikleri içermektedir. ISO Kalite Yönetim Sistemi standartlarının çizgisinde hazırlanan ISO/TS 16949 bir standart olmamakla birlikte otomotiv sektörünün devleri kabul edilen (Daimler-Chrysler, general motors ve Ford tarafından tedarikçilere yönelik kalite sistem gerekliliklerini açıklamakta ve sistemin belgelendirilmesine imkân tanımaktadır. Otomotiv sektöründe yer alan kuruluşların rekabet güçlerini korumaları ve satışları büyük ölçüde bu teknik gerekliliklerin karşılanma düzeyine bağlıdır. ISO 9001:2000 ve ISO / TS 16949 :2002 Kalite Yönetim Sistemleri, Kuruluş – Tedarikçi ilişkilerine önem vermektedir. Hatta her firmanın , tedarikçileriyle olan iletişim ve çalışma süreçlerini belirleyip uygulamasını zorunlu hale getirmiştir. Kuruluş-Tedarikçi ilişkilerini günümüzde en iyi Ana Sanayi kapsamındaki, Tofaş, Renault, Toyota, Ford, Türk Traktör, BMC, Massey Ferguson gibi büyük kuruluşlar uygulamaktadır. Tam Zamanında üretim, Yalın Üretim tekniklerini uygulamaya başlamış bu firmalar, sistemlerinin desteklenmesi adına, Yan Sanayilerini geliştirmek için bir takım çalışmalar yapmaktadırlar. Yan Sanayi Geliştirme Programlarında genel olarak, Tedarikçilerinden istedikleri özel şartlar, ürünü destekleyen dökümantasyon şartları, proses kontrolü gibi konular üzerinde dururlar. Kazan-Kazan Teorisine dayalı bu çalışmalar sonunda, hem ana sanayi istediği şartlarda hizmet almayı hem de Tedarikçi konumundaki yan sanayi, üretim prosesi, ürün şartnameleri ve yönetim sistemleri konusunda küçümsenmeyecek kazanımlar elde etmektedirler. Günümüzde her yan sanayinin, Ana Sanayilerden öğrenecekleri çok şeyi vardır. Çünkü bir ana sanayi ile seri üretim bazında çalışmaya başlamak yaklaşık, 1-2 yıl sürmektedir. Bu süre içinde ana sanayi, talep ettiği ürünle ilgili Şartnamelerini ( Bu şartnameler Yan sanayiler için çok değerli Teknik Verilerdir.)Tedarikçisine gönderir. Tedarikçi sistem ve prosesini bu şartnamelere göre düzenler. Ana Sanayi, belirlenmiş bir tarihte tedarikçiyi ön denetime gelir. Bu denetime Yan Sanayiden en az iki denetçi katılır. Hatta bazı ana sanayiler, tedarikçi denetimlerini, uluslar arası akreditasyona sahip denetleme ve belgelendirme kuruluşlarına yaptırmaktadırlar. Bu denetimlerde başarılı olmuş firmalardan, Prototip ürün talep edilir. Prototip ürün, Ana Sanayi Girdi Kontrol Bölümünde çeşitli testlere tabi tutulur. Prototip üretimde sorun olmaz ise, Ön Seri Üretim talep edilir. Ön Seri Üretim minimum 300 adet yada üretim açısından bir vardiyayı dolduracak adette olur. Ön Seri üretim sonunda da sorun olmaz ise Tedarikçi firma, Ana Sanayi tarafından Proses ve Sistem Denetimine tabi tutulur. Denetim süresi, minimum bir iş günü olmasına rağmen, firmanın büyüklüğüne, ürünün kritikliğine göre değişebilir. Denetim sonucu olumlu olur ise seri üretime geçilir. Seri üretime geçildikten sonra, Tedarikçi firma, Ana Sanayi tarafından onaylanmış olur. ISO TS 16949 sisteminin yararları: • Otomotiv sektöründe ürün ve süreç kalitesi ile ilgili tedarik zincirini iyileştirir. • Otomotiv endüstrisinde yaygın ve tutarlı uluslararası kalite sistem gerekliliklerini içermektedir. • Tedarikçi kalitesinde küresel güven sağlar. • Belgelendirme denetimleri için referans standart olma özelliğine sahiptir. • Müşteri memnuniyetini öncelikli kılan süreç odaklı denetim için alt yapı oluşturur. • Küresel pazarda kabul edilir bir standart olmanın getirdiği rekabet avantajını sağlar. ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemlerine Ek Olarak; • Mühendislik Şartnamelerinin Kontrolü • Proses Verimliliğinin Gözden Geçirilmesi • Müşteri Temsilcisinin Görev Yetki ve Sorumluluklarının Belirlenmesi • Çalışanların Motivasyonu ve Yetkilendirilmesi • Fabrika, Tesis ve Ekipman Planlaması • Beklenmedik Durum Planlarının Hazırlanması • Tesiste Temizlik ve Düzenleme Yapılması • İmalat Yapılabilirliği ve Ürün Risk Analizi • Üretim ve Tasarımda FMEA Uygulamaları • Kontrol Planı Hazırlanması ve Uygulanması konularını irdeler. • TS 16949: 2002 - ISO 9001: 2000 'e dayanır ve yönetim sistemlerinin kurulması ve denetlenmesine değişik bir bakış açısı getirir. TS in amacı sürekli iyileşmeyi sağlayan, hata önleme üzerinde duran ve temin zincirinde değişiklik ve kayıpları önleyen bir kalite yönetim sistemi geliştirmektir. TS ile birden çok belgelendirme denetimi ortadan kalkmış ve otomotiv üretimi ve ilgili parça ve servis organizasyonlarının kalite yönetim sistemine genel bir yaklaşım sağlamıştır. • Müşteri Kitapçıkları • APQP & control plan • FMEA, PPAP, SPC • VDA Volumes 1 - 6 • Hangi Oto Üreticileri ISO/TS 16949 Kabul ediyor • QS-9000 - US Big 3 • VDA 6.1 - German • AVSQ - Italian • EAQF - French ISO/TS 16949 in Maddeleri 1. Kapsam 2. Bilgi Referansları 3. Terimler ve Tanımlar. 4. Kalite Yönetim Sistemi. 5. Yönetim Sorumluluğu. 6. Kaynak Yönetimi. 7. Ürün Gerçekleştirme. 8. Ölçme, Analiz ve İyileşme. ISO/TS 16949 Yönetim Sistemi Uygulama Aşamaları a) Mevcut Durumun Tespiti ISO/TS 16949 teknik spesifikasyonu temel olarak ISO 9001:2000 standardı üzerine oturtulmuş bir yapıya sahiptir. ISO/TS 16949 spesifikasyonu ile ISO 9001 standardının 2000 versiyonunu karşılaştırdığımız zaman ISO/TS 16949 standardının ilave isteklerde bulunduğunu göreceksiniz. Genellikle her kuruluşta formal / yarı formal / informal olarak işleyen bir sistem vardır. Bu mevcut durumu tespit etmek, işimize yarayan uygun yönlerini belirlemek ve bunu kurulacak olan kalite sistemine temel teşkil etmek uygun bir başlangıçtır. b) ISO/TS 16949 Oluşum planı ISO/TS 16949 faaliyetlerini organize edecek takımın ve bu takıma destek verecek diğer birimlerin zaman ve gücünü en etkin şekilde kullanabilmek için ele alınacak konuların ve sorumluların belirlenmesi ve bunu bir zaman çizelgesine dökülmesidir. Bu plan zaman zaman gözden geçirilir ve gerekiyorsa güncellenir. c) Eğitim ISO/TS 16949'u uygun seviyelerdeki öncelikle kilit çalışanlara tanıtılır. Eğitim faaliyetleri izlenecek metod tüm detayları aynı şekilde aynı yoğunlukta her çalışana aynı şekilde aktarmaktan ziyade seviyelendirilmiş yetki ve sorumluluklara uygun detayda, içerikte eğitimler düzenlemektir. Ancak bu şekilde mevcut kaynaklarımızı ( eğitimci, eğitime katılan ve ilgili maliyetler ) etkin bir şekilde kullanmış oluruz. d) ISO/TS 16949 Sisteminin kurulması Bu konuyla ilgili pratik uygulama genellikle çalışma takımları oluşturmaktır. Bu takımlar ilgili birimleri proseslerin / sistemlerin / dokümantasyonun kurulmasında ve oluşturulmasında aktif görev alacaktır. Sistemi danışmanın veya kalite sistemi sorumlusunun dikte ettirmesindense bu yaklaşım ileriki uygulama aşamalarında kullanıcıların sistemi sahiplenmesi açısından uygun olacaktır. ( küçük firmalarda takım çalışması yerine geçebilecek diğer uygulamalar öngörülebilir.) İleri Ürün Kalite Planlaması, Üretim Parçası Onay Prosesi, Ölçüm Sistemi analizi, İstatistiksel Proses Kontrol, Hata Türü ve Etkileri Analizi, Kalite Maliyetleri gibi çalışmalara yönelik yöntemler ve uygulamalar bu aşamada gerçekleştirilir. f) İç tetkiklerin gerçekleştirilmesi ISO/TS 16949 sistemi oluşumunu tamamlandığı kararı verildikten sonra alt sistemlerin ve süreçlerin planlandığı gibi çalışıp çalışmadığının, birbirleri ile uyumunun, etkinliğinin kontrol edildiği iç tetkikler yapılır. Burada tespit edilen uygunsuzluklar / gelişmeye açık alanlar bir plan dahilinde ele alınır. g) Gözden Geçirme Üst yönetim; sistemi, iç tetkikleri, hedefleri, düzeltici / önleyici faaliyetleri , prosesleri ve onların performanslarını, müşteri şikâyetleri ve memnuniyetlerini, iyileştirme çalışmalarını, kaynak ihtiyaçlarını; kalite maliyetlerini gözden geçirir, sistemin etkinliğini ve sürekliliğini sağlar. |