|
|
ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ Her geçen gün daha da küçülen dünyamızın kaynaklarının sonsuz olmadığı, ürün ve faaliyetlerin çevre etkilerinin yerel ve bölgesel kalmayıp, global olduğu artık tüm dünyada kabul edilmiştir. Bu bilinç çevresel etkilerin yasal uygulamalardan ziyade piyasa kuvvetleri ile kontrol edilmesi ihtiyacını da beraberinde getirmiştir. Bugünün tüketicisi beklenti ve ihtiyaçlarının en üst düzeyde karşılanmasının yanı sıra, kendisine yaşadığı çevreye ve dünyasına değer verilmesini, saygı gösterilmesini talep etmekte ve piyasada bunu sorgulamaktadır. Bu gelişmeler kuruluşların çevre ile etkileşimlerini kontrol altında tutabilmelerini ve çevre icraat ve başarılarını sürekli iyileştirebilmelerini sağlayacak yönetim sistemlerine ihtiyaç bulunduğu gerçeğini ortaya çıkarmıştır. NEDEN ISO 14001 : Çevre Yönetim Sistemi(Ç.Y.S.) tüm dünyada ISO 14001 standardı ile bilinmektedir ve ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemi Standardından sonra Uluslararası kuruluşlarda tanınması ve uygulanması çok hızlı olmuştur. Ç.Y.S.’ nin kuruluşlarda geliştirilmesinin amacı;
ISO 14001 : 1997 standardı şu bölümlerden oluşmaktadır;
1.Kapsam 2.Atıf Yapılan Standartlar 3.Tarifler 4.ÇYS nin Şartları ve Başlıca Unsurları 4.1 Genel Şartlar 4.2 Çevre Politikası 4.3 Planlama 4.3.1. Çevre Boyutları 4.3.2. Kanuni ve Diğer Şartlar 4.3.3. Amaç ve Hedefler 4.3.4. Çevre Yönetim Programı veya Programları 4.4.Uygulama ve İşlem 4.4.1 Bünye (Yapı) ve Sorumluluk 4.4.2 Eğitim, Bilinç, Ehliyet 4.4.3 İletişim 4.4.4 Çevre Yönetim Sistemi ile İlgili Belgeye Bağlama İşlemleri 4.4.5 Belge Kontrolü 4.4.6 İşlem Kontrolü 4.4.7 Acil Hal Hazırlığı ve BU Hallerde Yapılması Gereken İşler 4.5. Kontrol ve Düzeltici Faaliyet 4.5.1.İzleme ve Ölçme 4.5.2.Riayetsizlik, Düzeltici-Önleyici Faaliyet 4.5.3. Kayıt 4.5.4. ÇYS Denetimi 4.6.Yönetimce Yürütülen Gözden Geçirme
Bazı Önemli ISO 14000 Serisi Standardları: ISO 14001 : 1997 Çevre Yönetim Sistemi-Özellikler ve Kullanım Kılavuzu ISO 14004 : 1997 Çevre Yönetimi - Çevre Yönetim Sistemleri- Prensipler, Sistemler ve Destekleyici Teknikler İçin Genel Kılavuz ISO 19011: 2000: Kalite ve Çevre Tetkiki İçin Kılavuz ISO 14020: Çevre Etiketleri ve Beyanları-Genel Prensipler ISO 14031 : 2002 Çevre Yönetimi-Çevre Performans Değerlendirmesi-Kılavuz ISO 14040 : 1998 Çevre Yönetimi - Hayat Boyu Değerlendirme Genel Prensipler ve Uygulamalar ISO 14001 İLE İLGİLİ BAZI TANIMLAR SÜREKLİ GELİŞME: Kuruluşun, çevre politikasına uygun olarak genel çevre icraatında gelişmeler sağlamak için kuruluş çevre yönetim sisteminin sürekli olarak iyileştirilmesidir. ÇEVRE: Bir kuruluşun faaliyetlerini içinde yürüttüğü, hava, su , toprak, tabii kaynaklar, bitki topluluğu (flora) hayvan topluluğu (fauna), insanlar ve bunlar arasındaki ilişkileri içinde alan ortamdır. ÇEVRE BOYUTU: Kuruluşun, faaliyetlerinin, ürünlerinin veya hizmetlerinin çevre ile etkileşime giren unsurlarıdır. ÇEVRE ETKİSİ: Çevrede, kısmen veya tamamen kuruluşun faaliyet, ürün ve hizmetleri dolayısıyla ortaya çıkan, olumlu veya olumsuz her türlü değişikliktir. ÇEVRE POLİTİKASI: Kuruluşun, genel çevre icraatı ile ilgili niyet ve prensiplerini açıklamak,faaliyet, çevre amaç ve hedeflerle çerçeve teşkil etmek üzere yaptığı beyandır. KİRLENMENİN ÖNLENMESİ: Kirlenmeyi önlemek, azaltmak veya kontrol altında tutmak amacıyla yeniden devreye sokmayı, başka işleme tabi tutmayı, işlemde değişiklik yapmayı, kontrol mekanizmalarını, kaynakların etkin kullanımını, malzeme ikamesini içine alabilen her türlü işlem ve uygulamaya başvurulması, malzeme veya ürün kullanılmasıdır. SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA:Kısaca, mevcut ihtiyaçları gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmelerine engel olmadan karşılayarak kalkınmaktır. HAYAT BOYU DEĞERLENDİRME: Bir mal ve hizmet sisteminde belirli bir malzeme ve enerjiden elde edilen mal ve hizmetlerle bu sistemin hayat dönemince ortaya çıkan ve doğrudan doğruya sisteme atfedilebilen çevre etkilerine ait bilgilerin toplanması ve gözden geçirilmesiyle ilgili bir usuller dizisidir. ISO 14001 STANDARD PRENSİPLERİ ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standardları beş ana standarddan oluşmaktadır. Yükümlülük Altına Girme ve Politika: Kuruluş çevre politikasını tayin etmeli ve çevre yönetim sistemine bağlılık taahhüdünde bulunmalıdır. Planlama: Kuruluş faaliyet, ürün ve hizmetlerinin çevre boyutlarını belirlemeli, bunların önemli olanlarını seçmelidir. Taahhütlerini gerçekleştirmek için amaç ve hedefler tespit etmeli, bu amaç ve hedeflere ulaşmak için gerçekleştireceği faaliyetleri programlamalıdır. Uygulama ve İşlem: Kuruluş, çevre politikasını gerçekleştirmek, amaç ve hedeflerine ulaşabilmek maksadıyla etkin bir uygulamada bulunabilmek için gerekli yetenek ve imkanlarla birlikte bir destek mekanizması geliştirmelidir. Kontrol ve Düzeltici Faaliyet: Kuruluş, çevre icraatını ve bu icraattaki başarı derecesini ölçmeli, izleyip değerlendirmelidir. Gözden Geçirme ve Geliştirme: Kuruluş, genel çevre icraatını ve bu icraattaki genel başarı derecesini geliştirmek amacıyla, çevre yönetim sistemini gözden geçirmeli ve sürekli olarak geliştirmelidir.
|